Σε μια εποχή που η ανασφάλεια και το άγχος μας κατακλύζουν. Σε μια εποχή που η ποιότητα ζωής είναι δυσεύρετη, κι ίσως κατάκτηση λίγων και «τυχερών». Σε αυτήν ακριβώς στην εποχή προσπαθούμε με παντοίους τρόπους να «φυλακίσουμε» την ευτυχία. Νομίζουμε πως αν καταφέρουμε να την «ντύσουμε» με λέξεις, θα την μεταλλάξουμε σε κάτι χειροπιαστό κι ίσως τότε να είμαστε πιο κοντά στο όνειρο. Υφίσταται όμως αυτό; Προσδιορίζεται η ευτυχία; Υπάρχει όντως; Ή είναι μια ουτοπία που θα μένει για πάντα μια σκέψη σαν άλλος πλατωνικός έρωτας, εξιδανικευμένος και άφθαρτος στο χρόνο; Κι όμως όσο δύσπιστοι και να είμαστε η ευτυχία είναι τώρα! Την ευτυχία σαν μια σειρά πολλών ευχάριστων στιγμών μπορούμε να την αγγίζουμε από λίγο κάθε μέρα, το μόνο που πρέπει να κάνουμε είναι σιγά σιγά, μέρα με τη μέρα, με σταθερά βήματα, να στήνουμε μια διαφορετική θεώρηση για τη ζωή μας. Οι προεκτάσεις των θεωριών του Χάους και του τυχαίου μπορούν να μας βοηθήσουν στο παραπάνω.

Χάος: Όταν το παρόν καθορίζει το μέλλον, αλλά η προσέγγιση του παρόντος δεν προσδιορίζει κατά προσέγγιση το μέλλον.

Η θεωρία του Χάους μελετά τη συμπεριφορά ορισμένων μη γραμμικών δυναμικών συστημάτων που είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα στις αρχικές συνθήκες. Το παραπάνω είναι ευρέως γνωστό, ως το « Φαινόμενο της Πεταλούδας». Δηλαδή μικρές διαφορές στις αρχικές συνθήκες (π.χ. σφάλματα στρογγυλοποίησης σε αριθμούς, κ.ά.) μπορούν να επιφέρουν τελείως διαφορετικά αποτελέσματα καθιστώντας αδύνατη τη πρόβλεψη σε γενικές γραμμές.

Μια διαπίστωση! Ταξίδι στο άγνωστο. Όπου οι φοβίες, οι ανασφάλειες, οι στερεοτυπικές σκέψεις και η κοινωνική μάθηση «κάνουν πάρτι» και κουρσεύουν συναίσθημα και μυαλό. Πέρα από μια βαθιά ανάσα, η ανάπτυξη της δεξιότητας της προσαρμοστικότητας και της «ετοιμότητας» στο τυχαίο μπορούν να βοηθήσουν.

Προσαρμοστικότητα

Είναι μια πολυδιάστατη έννοια που σχετίζεται με τη μεταβλητή ικανότητα των ατόμων να διαπραγματεύονται με επιτυχία τις μεταβάσεις. Περιγράφει την ετοιμότητα του ανθρώπου να κατανοήσει, τόσο τον δυναμικό και συνεχώς μεταβαλλόμενο χαρακτήρα του περιβάλλοντος του αλλά και τις αλλαγές που επιφέρουν οι μεταβολές αυτές στον εαυτό του, ώστε να μπορέσει να ανταποκριθεί στους διαφορετικούς ρόλους που αποκτά κάθε φορά και να χειριστεί με επιτυχία όλες τις απρόβλεπτες προσαρμογές και μεταβάσεις που ενδεχομένως απαιτηθούν.

«Ετοιμότητα στο τυχαίο»

Πέραν της προσαρμοστικότητας λοιπόν, σημαντικό ρόλο στη ζωή μας παίζει η δεξιότητά μας να αναγνωρίζουμε και να αξιοποιούμε τις τυχαίες καταστάσεις. Με αυτόν τον τρόπο μπορούμε να διαχειριστούμε αποτελεσματικά όχι μόνο τα θετικά γεγονότα της ζωής μας αλλά και τα αρνητικά. Η θεωρία του τυχαίου υποστηρίζει πως η ανθρώπινη συμπεριφορά είναι προϊόν αναρίθμητων παραγόντων και μαθησιακών εμπειριών που προκαλούνται από σχεδιασμένες και μη σχεδιασμένες καταστάσεις, στις οποίες τα άτομα ανακαλύπτουν τον εαυτό τους. Οι εμπειρίες που αργότερα μπορούν να αποτελέσουν τα βιώματά μας ωθούν σε μελλοντικές δράσεις η οποίες και σκιαγραφούν την μελλοντική μας πορεία.

Ουσιαστικά η πρόταση που προβάλλεται μέσω των θεωριών είναι να κάνουμε βίωμα μας την αβεβαιότητα και κτήμα μας το συναίσθημα της γαλήνης απέναντι στις αλλαγές. Μας επιβεβαιώνουν πως τίποτα δεν μπορούμε να γνωρίζουμε με σιγουριά εξαρχής και πως εμείς ανάλογα με τη στάση μας χαράζουμε την πορεία και την καθημερινότητα μας. Εμείς και μόνο εμείς ακολουθώντας την βελτιωμένη έκδοση του εαυτού μας και τα θέλω μας.

Με άλλα λόγια μας διδάσκουν πως… Ναι! Το να είμαστε πιο «ανοιχτοί» σε νέες ιδέες και καταστάσεις είναι ο πιο κατάλληλος τρόπος για να εξελίξουμε τη ζωή μας σε όλους τους τομείς. Άλλωστε είναι αλήθεια πως όσο πιο ευέλικτος, τολμηρός, περίεργος, επίμονος, και τολμηρός είναι ένας άνθρωπος στη ζωή του τόσο καλύτερα θεωρείται ότι μπορεί να διαχειριστεί τα απρόοπτα γεγονότα στη ζωή του. Και ας μην ξεχνάμε πως η τύχη δεν είναι σύμπτωση είναι απλά η σκληρή δουλειά που συναντά την ευκαιρία.

Βιβλιογραφία

Savickas, M. L. (2013). Career construction theory and practice. Career development and counseling: Putting theory and research to work2, 147-183.

Savickas, M. L. (2008). Helping people choose jobs: A history of the guidance profession. In International handbook of career guidance (pp. 97-113). Springer, Dordrecht.

Lorenz, E. N. (1963). Deterministic nonperiodic flow. Journal of the atmospheric sciences20(2), 130-141.

Krumboltz, J. D. (2009). The happenstance learning theory. Journal of Career Assessment17(2), 135-154.

Μαρία Παναγοπούλου- Οργανωσιακός Ψυχολόγος

Ψυχολογία της Εργασίας (Μεταπτυχιακή εκπαίδευση – University of East London)
Διοικητική των Επιχειρήσεων με Διεθνή Προσανατολισμό (Μεταπτυχιακή εκπαίδευση-Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών)
Μέλος του συνδέσμου Διοίκησης Ανθρώπινου Δυναμικού Ελλάδας